De wettelijke gemeenschap in België: hoe werkt het huwelijksvermogensstelsel?

Wie in België trouwt zonder huwelijkscontract, valt in principe onder het wettelijke huwelijksvermogensstelsel. Dat wordt vaak de wettelijke gemeenschap genoemd, maar het is geen volledige gemeenschap van alle bezittingen. Het stelsel bestaat uit drie vermogens: het eigen vermogen van elke partner en het gemeenschappelijk vermogen van beide partners.

Wat behoort tot het gemeenschappelijk vermogen?

In grote lijnen omvat het gemeenschappelijk vermogen de inkomsten die de echtgenoten tijdens het huwelijk verwerven, zoals loon en beroepsinkomsten. Ook goederen die tijdens het huwelijk met gemeenschappelijke middelen worden aangekocht, behoren doorgaans tot de gemeenschap. De opbrengsten van eigen goederen, zoals huurinkomsten, kunnen eveneens gemeenschappelijk zijn.

Een wagen die tijdens het huwelijk met inkomsten uit arbeid wordt gekocht, is bijvoorbeeld doorgaans gemeenschappelijk, ook als maar één partner de wagen gebruikt of de factuur op diens naam staat. De precieze beoordeling hangt wel af van de herkomst van het geld en de omstandigheden.

Wat blijft eigen vermogen?

Elk van de echtgenoten behoudt in principe de goederen die al van hem of haar waren vóór het huwelijk. Ook schenkingen en erfenissen die één partner persoonlijk ontvangt, blijven doorgaans eigen vermogen. Sommige goederen zijn door hun aard eveneens persoonlijk, zoals strikt persoonlijke voorwerpen.

De grens tussen eigen en gemeenschappelijk vermogen is niet altijd vanzelfsprekend. Wordt bijvoorbeeld een goed aangekocht met eigen geld, dan kan het bewijs van die herkomst belangrijk zijn. Bewaar daarom documenten zoals aankoopbewijzen, bankuittreksels en bewijsstukken van een schenking of erfenis. Bij bepaalde aankopen kunnen ook specifieke verklaringen of formaliteiten nodig zijn.

Hoe zit het met schulden?

Ook voor schulden maakt het wettelijke stelsel een onderscheid. Sommige schulden zijn persoonlijk, bijvoorbeeld omdat ze verband houden met het eigen vermogen van één partner. Andere kunnen ten laste vallen van het gemeenschappelijk vermogen, zoals bepaalde schulden die tijdens het huwelijk voor het huishouden of het gezin zijn aangegaan.

De vraag wie een schuld uiteindelijk moet dragen, kan afhangen van het doel van de lening, het tijdstip waarop ze werd aangegaan en de gebruikte middelen. Een huwelijk maakt partners dus niet automatisch aansprakelijk voor elke persoonlijke schuld van de andere partner, maar er bestaan uitzonderingen.

Beheer van de goederen

In het wettelijke stelsel kunnen echtgenoten in veel gevallen zelfstandig handelen. Voor bepaalde belangrijke beslissingen gelden echter bijzondere regels. Zo geniet de gezinswoning extra bescherming: een echtgenoot kan die niet zomaar alleen verkopen of met een hypotheek bezwaren zonder rekening te houden met de rechten van de andere partner.

Wat gebeurt er bij een scheiding of overlijden?

Wanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt, bijvoorbeeld door een echtscheiding of het overlijden van een echtgenoot, moeten de vermogens worden vastgesteld en vereffend. Het gemeenschappelijk vermogen wordt verdeeld volgens de wettelijke regels, nadat onder meer de schulden en eventuele vergoedingen tussen de vermogens zijn verrekend. De verdeling is dus niet altijd simpelweg de helft van elk afzonderlijk goed.

Een ander stelsel kiezen

Echtgenoten kunnen met een huwelijkscontract afwijken van het wettelijke stelsel. Ze kunnen bijvoorbeeld bepaalde goederen gemeenschappelijk maken, de gemeenschap beperken of kiezen voor scheiding van goederen. De mogelijkheden en gevolgen hangen af van de gekozen afspraken. Een notaris kan toelichten welk stelsel aansluit bij de persoonlijke en financiële situatie.

Tot slot

De wettelijke gemeenschap biedt een standaardregeling voor koppels die trouwen zonder huwelijkscontract, maar betekent niet dat alle bezittingen automatisch van beide partners zijn. De herkomst van goederen en geld, de aard van schulden en de gemaakte afspraken spelen een belangrijke rol. Voor advies over een concrete situatie is het verstandig een notaris of juridisch deskundige te raadplegen.