Gemeenschap van aanwinsten: wat houdt het Belgische huwelijksstelsel in?

Wie in België trouwt zonder huwelijkscontract, valt in principe onder het wettelijk stelsel. Dat stelsel wordt vaak omschreven als de gemeenschap van aanwinsten. Het brengt bepaalde inkomsten en aankopen tijdens het huwelijk samen, terwijl andere bezittingen persoonlijk blijven.

Wat betekent ‘gemeenschap van aanwinsten’?

Het stelsel bestaat in grote lijnen uit drie vermogens: het eigen vermogen van de ene echtgenoot, het eigen vermogen van de andere echtgenoot en het gemeenschappelijk vermogen. Dat laatste omvat doorgaans inkomsten en goederen die tijdens het huwelijk worden opgebouwd.

De gemeenschap betekent niet dat elk goed tijdens het huwelijk automatisch voor de helft aan beide partners toebehoort. De aard van het goed, de herkomst van het geld en eventuele bewijsstukken spelen een rol. De regels zijn vooral van belang wanneer het huwelijksstelsel eindigt, bijvoorbeeld door een echtscheiding of een overlijden.

Welke goederen blijven eigen?

Goederen die een echtgenoot al bezat vóór het huwelijk blijven in principe eigen. Ook goederen die tijdens het huwelijk persoonlijk worden verkregen via een erfenis of schenking behoren doorgaans tot het eigen vermogen van die echtgenoot.

Daarnaast kunnen bepaalde goederen door hun persoonlijke aard eigen blijven, zoals strikt persoonlijke voorwerpen. De precieze beoordeling hangt af van de omstandigheden en de wettelijke regels. Wie wil aantonen dat een goed eigen is, doet er daarom goed aan bewijs van de herkomst en aankoop te bewaren.

Wat behoort doorgaans tot de gemeenschap?

Inkomsten die tijdens het huwelijk worden verdiend, zoals beroepsinkomsten, behoren in principe tot het gemeenschappelijk vermogen. Ook goederen die tijdens het huwelijk met gemeenschappelijke middelen worden aangekocht, vallen doorgaans in de gemeenschap. Dat geldt bijvoorbeeld vaak voor meubels, een wagen of spaargeld dat uit inkomsten tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Ook inkomsten uit eigen goederen, zoals huurinkomsten, behoren onder het wettelijk stelsel doorgaans tot de gemeenschap. Het oorspronkelijke goed zelf kan wel eigen blijven. Een woning die één echtgenoot al vóór het huwelijk bezat, blijft bijvoorbeeld in principe eigen, ook al wordt ze tijdens het huwelijk verhuurd.

En hoe zit het met schulden?

Ook voor schulden is het onderscheid tussen eigen en gemeenschappelijk belangrijk. Schulden die vóór het huwelijk zijn aangegaan, zijn doorgaans eigen. Schulden die tijdens het huwelijk ontstaan, kunnen afhankelijk van hun doel en omstandigheden gemeenschappelijk of eigen zijn. Schulden voor de huishouding of het gezinsleven worden bijvoorbeeld anders beoordeeld dan schulden die uitsluitend verband houden met het persoonlijke vermogen van één echtgenoot.

Wat gebeurt er bij een echtscheiding of overlijden?

Wanneer het stelsel wordt ontbonden, worden de vermogens in kaart gebracht. De eigen goederen blijven in principe bij de echtgenoot aan wie ze toebehoren. Het gemeenschappelijk vermogen wordt vereffend en verdeeld volgens de wettelijke regels, doorgaans gelijk tussen de echtgenoten nadat rekening is gehouden met eventuele vergoedingen tussen de vermogens.

Een voorbeeld: als gemeenschappelijk geld werd gebruikt om een eigen woning te verbeteren, kan dat aanleiding geven tot een vergoeding bij de vereffening. Omgekeerd kan ook een eigen vermogen een vergoeding verschuldigd zijn aan de gemeenschap. De berekening hangt af van de concrete feiten en bewijsstukken.

Een huwelijkscontract kan het stelsel aanpassen

Het wettelijk stelsel geldt als er geen huwelijkscontract is, maar partners kunnen vóór of tijdens het huwelijk afspraken laten vastleggen bij een notaris. Zo kunnen ze bepaalde goederen anders behandelen of kiezen voor een ander huwelijksvermogensstelsel. Een notaris kan toelichten welke gevolgen dat heeft voor inkomsten, aankopen, schulden en een eventuele verdeling.

Dit artikel geeft algemene informatie over het Belgische huwelijksvermogensrecht en is geen persoonlijk juridisch advies. De uitkomst kan verschillen naargelang de feiten, de bewijsstukken en eventuele afspraken in een huwelijkscontract.

Veelgestelde Vragen over de Gemeenschap van Aanwinsten in België

1. Wat betekent gemeenschap van aanwinsten in België?
2. Welke goederen behoren tot de gemeenschap van aanwinsten?
3. Welke goederen blijven eigen binnen de gemeenschap van aanwinsten?
4. Zijn inkomsten uit werk gemeenschappelijk tijdens het huwelijk?
5. Hoe worden erfenissen en schenkingen behandeld binnen dit stelsel?
6. Zijn schulden van één echtgenoot ook gemeenschappelijk?
7. Hoe worden de gemeenschappelijke goederen verdeeld bij een echtscheiding?
8. Wat gebeurt er met de gemeenschap van aanwinsten wanneer één echtgenoot overlijdt?
9. Kunnen echtgenoten de gemeenschap van aanwinsten aanpassen met een huwelijkscontract?

Wat betekent gemeenschap van aanwinsten in België?

In België betekent de gemeenschap van aanwinsten dat, wanneer echtgenoten geen huwelijkscontract hebben, hun huwelijksstelsel doorgaans bestaat uit eigen vermogens en een gemeenschappelijk vermogen. Goederen die een partner al vóór het huwelijk bezat, en goederen die hij of zij tijdens het huwelijk erft of geschonken krijgt, blijven in principe eigen. Inkomsten die tijdens het huwelijk worden verdiend en aankopen die met die inkomsten worden betaald, behoren doorgaans tot de gemeenschap. De precieze beoordeling hangt af van de omstandigheden en het bewijs van de herkomst van de goederen.

Welke goederen behoren tot de gemeenschap van aanwinsten?

Tot de gemeenschap van aanwinsten behoren doorgaans de inkomsten die tijdens het huwelijk worden verdiend, zoals loon en beroepsinkomsten, de inkomsten uit eigen goederen en goederen die tijdens het huwelijk met gemeenschappelijke middelen worden aangekocht. Goederen die een partner al vóór het huwelijk bezat, of tijdens het huwelijk erft of geschonken krijgt, blijven in principe eigen. De precieze beoordeling hangt af van de herkomst van het geld en eventuele bewijsstukken; een huwelijkscontract kan bovendien andere afspraken bevatten.

Welke goederen blijven eigen binnen de gemeenschap van aanwinsten?

Binnen het Belgische wettelijk stelsel blijven bepaalde goederen eigen aan één echtgenoot. Dat geldt in principe voor goederen die die echtgenoot al vóór het huwelijk bezat, en voor goederen die hij of zij tijdens het huwelijk ontvangt via een erfenis of schenking. Ook strikt persoonlijke goederen kunnen eigen blijven. De inkomsten die zulke goederen tijdens het huwelijk opbrengen, zoals huurinkomsten, behoren doorgaans wel tot het gemeenschappelijk vermogen. De precieze beoordeling hangt af van de omstandigheden en van het bewijs van de herkomst van het goed; bewaar daarom aankoopbewijzen, schenkingsakten en andere relevante documenten.

Zijn inkomsten uit werk gemeenschappelijk tijdens het huwelijk?

Ja. Binnen het Belgische wettelijk stelsel behoren inkomsten uit werk die tijdens het huwelijk worden verdiend in principe tot het gemeenschappelijk vermogen, ook als ze op de rekening van één echtgenoot worden gestort. Dat geldt doorgaans voor loon, vakantiegeld en beroepsinkomsten als zelfstandige. De precieze beoordeling kan afhangen van de omstandigheden en eventuele afspraken in een huwelijkscontract.

Hoe worden erfenissen en schenkingen behandeld binnen dit stelsel?

Binnen het Belgische wettelijk stelsel blijven erfenissen en schenkingen in principe eigen aan de echtgenoot die ze ontvangt, ook wanneer die tijdens het huwelijk worden verkregen. Dat geldt doorgaans ook voor goederen die ermee worden aangekocht, zolang de herkomst van het geld aantoonbaar is. De inkomsten uit eigen goederen, zoals huurinkomsten, behoren meestal wel tot het gemeenschappelijk vermogen. Een schenking aan beide echtgenoten samen kan anders worden behandeld, afhankelijk van wat de schenker precies heeft bepaald.

Zijn schulden van één echtgenoot ook gemeenschappelijk?

Niet noodzakelijk. Schulden die één echtgenoot vóór het huwelijk aanging, zijn in principe eigen schulden. Ook tijdens het huwelijk kunnen schulden eigen blijven, bijvoorbeeld wanneer ze uitsluitend verband houden met het eigen vermogen van die echtgenoot. Schulden voor de huishouding of de opvoeding van de kinderen kunnen daarentegen gemeenschappelijk zijn. De precieze beoordeling hangt af van de aard, het doel en het tijdstip van de schuld. Bij twijfel kan een notaris de situatie en de gevolgen voor het gemeenschappelijk vermogen toelichten.

Hoe worden de gemeenschappelijke goederen verdeeld bij een echtscheiding?

Bij een echtscheiding wordt eerst bepaald welke goederen tot het gemeenschappelijk vermogen behoren en welke eigen zijn. Het gemeenschappelijk vermogen wordt vervolgens vereffend en in principe gelijk verdeeld tussen de echtgenoten, na verrekening van eventuele schulden en vergoedingen tussen het gemeenschappelijk en de eigen vermogens. Dat betekent niet noodzakelijk dat elk voorwerp letterlijk in twee wordt gedeeld: de echtgenoten kunnen afspraken maken over wie bepaalde goederen krijgt en hoe eventuele verschillen worden verrekend. Lukt dat niet, dan kan de rechtbank tussenkomen. De concrete verdeling hangt af van de omstandigheden en eventuele afspraken in een huwelijkscontract.

Wat gebeurt er met de gemeenschap van aanwinsten wanneer één echtgenoot overlijdt?

Wanneer één echtgenoot overlijdt, wordt de gemeenschap van aanwinsten eerst ontbonden en vereffend: de gemeenschappelijke goederen en schulden worden in kaart gebracht, waarna het nettogemeenschappelijk vermogen in principe in twee helften wordt verdeeld. De helft van de langstlevende echtgenoot blijft van die echtgenoot; de helft van de overledene valt in diens nalatenschap en wordt verdeeld volgens de erfregels en eventuele testamentaire bepalingen. De eigen goederen van beide echtgenoten vallen buiten de gemeenschap, maar de langstlevende kan daarnaast erfrechten hebben op de nalatenschap. De precieze verdeling hangt onder meer af van de gezinssituatie en eventuele afspraken in een huwelijkscontract.

Kunnen echtgenoten de gemeenschap van aanwinsten aanpassen met een huwelijkscontract?

Ja. Echtgenoten kunnen de regels van het wettelijk stelsel aanpassen met een huwelijkscontract, dat door een notaris wordt opgesteld. Ze kunnen bijvoorbeeld bepaalde goederen als eigen of gemeenschappelijk laten beschouwen, specifieke afspraken maken over inkomsten en schulden, of kiezen voor een ander huwelijksvermogensstelsel. Een contract kan vóór het huwelijk worden opgesteld of tijdens het huwelijk worden aangepast. Omdat de gevolgen afhangen van jullie persoonlijke en financiële situatie, is het verstandig om advies te vragen aan een notaris.